https://youtube.com/c/MohammadHosseinJafarianOfficial
□□
▪️من معمولا لایوهای شما را دنبال میکنم. چرا که به لحاظ خبری دارای ابعاد مهمی هستند. اخبار دست اول را منتشر میکنید. من نه فرمانده هستم و نه رزمنده؛ من یک خبرنگار هستم و شرایطم ایجاب میکند که نگاهی بیطرف داشته باشم.
▪️در ایران و افغانستان من، هم منتقدانی دارم و هم کسانی که مرا تشویق میکنند. من به تمام واکنشها فکر میکنم. استقبال میکنم از اینکه بازخورد کارم را در مردم میبینم.
▪️ایران و افغانستان هردو برای من حکم وطن را دارند و کشور من هستند. من با وجود این که در شبکه خبری بیبیسی کار میکنم، سخنگوی آن نیستم. این شبکه مواضع و چهارچوبهای خودش را دارد. فعالیت من در فضای مجازی نیز به صورت شخصی است چرا که معتقدم نباید از تحولات عقب ماند. مباحثی که در فضای مجازی مطرح میشوند، نبض جامعه هستند.
▪️وی در رابطه با سوال جنجالی که از ترامپ، رئیس جمهور پیشین آمریکا پرسیده بود، گفت: من در نشست سران ناتو در بروکسل در زمان اوج فشارهای حداکثری دولت آمریکا از آقای ترامپ پرسیدم «با این فشارها میخواهید به چه نتیجهای برسید؟»
این در حالی بود که ایران تهدید کرده بود تنگه هرمز را خواهد بست. اگر ترامپ پاسخی جنجال برانگیز به سوال من میداد، قیمت هر بشکه نفت، ۵ تا ۱۰ دلار افزایش پیدا میکرد. به همین دلیل سوال من را بیپاسخ گذاشت و از خبرنگار عراقی خواست تا سوالش را مطرح کند.
بعد از نشست، طی صحبتی که با سیاستمداران آمریکایی داشتم متوجه شدم که سوال من به نفع آمریکاییها نبوده و احتمال ایجاد دردسر داشته است.
▪️وی در پاسخ به سوالی در رابطه با جفای رسانهها در حق افغانستان گفت:
این انتقادات مدتهاست که مطرح هستند. من شخصا سه هفته قبل از سقوط کابل با وجود اینکه دوستانم معتقد بودند زمان خوبی نیست، به افغانستان رفتم و یک برنامه زنده ۶۰ دقیقهای را با عنوان «آیا افغانستان در آستانه تغییر رژیم است» ساختم.
▪️من تا پیش از سقوط نیز به هیچ عنوان اعتقاد نداشتم دولت اشرف غنی دوام داشته باشد. معتقد نیستم که طالبان به زور قدرت را در دست گرفتهاند. دولت قبل به خاطر فسادها و مدیریت غلط فروریخت.
▪️بعد از ساخت آن برنامه انتقادات زیادی به من شد. گفتند چرا از طالبان حمایت میکنید؟ پاسخ من این بود که اگر رسانهها این مسائل را مطرح نمیکردند، شما یکروز صبح از خواب بیدار میشدید و شاهد سقوط کابل بودید.
▪️در آن زمان از دفتر آقای عبدالله نیز با من تماس گرفتند و گلایه کردند. دو روز بعد مصاحبه ویژهای با ایشان داشتم. طی مصاحبه از ایشان پرسیدم: چقدر مطمئن هستید که کابل توانایی دفاع از خود در برابر طالبان را دارد؟ پاسخ دادند: انشاءالله میتواند. ایشان قاطع و مطمئن نبودند!
▪️رسانهها همواره بخش آخر این زنجیره هستند. همیشه اتفاقات رخ میدهد، سپس رسانهها خبر را پوشش میدهند و تحلیل میکنند. حتی اگر رسانه هم اشاره نمیکرد به این موضوع، به هر روی، کابل سقوط میکرد.
▪️بینظمی بالایی در دولت قبل وجود داشت. در یک کنفرانس خبری با حضور افراد ارشد نظامی و سیاسی، به دلایل امنیتی، بازرسیهای الکترونیکی زیادی را ایجاد کرده بودند که تماما از تشکیلات پنتاگون بود، اما حتی طرز استفاده صحیح آنها را رعایت نمیکردند. در ابتدا از ما خواسته شد که به هیچ عنوان عکاسی نکنیم ولی بعد از کنفرانس، افرادی آمدند برای اینکه با ما عکس بگیرند. قوانین خودشان را زیر پا گذاشتند. به نفرات قبلی هم فحاشی کردند.
▪️یکی از عقدههای رژیم قبلی، دیدن سان و رژه سربازان بود. با داشتن چنین خواستههای کوچکی اگر سقوط نمیکردند باعث تعجب بود.
▪️من پیشبینی سقوط را داشتم ولی نه به طوری که تاریخ آن را بدانم. من ۳ آگوست از افغانستان خارج شدم. صبح همان روز، دوستی از من خواست تا صبحانه را در خانه وی باشم. من اجازه نداشتم و باید برمیگشتم. در فرودگاه برای دلجویی با وی تماس گرفتم. متوجه شدم خانه او که در نزدیکی خانه آقای «بسمالله محمدی» قرار داشت، در اثر انفجار تخریب شده است. تا نیمساعت قبل هم گویا خودش و «احمد مسعود» آنجا بودند. در این شرایط پیشبینی آینده سخت نبود. مشخص بود که دولت دوام نداشته و سقوط خواهد کرد.
▪️من تا ۱۵ آگوست به دلیل ملاحظات کرونایی در قرنطینه بودم. بلافاصله پس از قرنطینه به دفتر کارم رفتم. بعد از اجرای دومین برنامه زنده، فرار اشرف غنی از کابل به طور قطعی اعلام شد.
▪️من راوی و گزارشگر هستم و البته به دلیل اینکه درس سیاست خواندهام، اخبار را تحلیل هم میکنم. آینده افغانستان را کسی نمیتواند پیشبینی کند. افغانستان کشور سورپرایزها است. من همکاری از کشور نیجریه دارم که همواره سوالش این است که چرا همیشه ایران و افغانستان در سرخط اخبار هستند، اما نیجریه با وجود جنجال برانگیز بودنش، سالی یک بار هم سرخط خبرها نیست؟
▪️وقتی کسی در افغانستان کار میکند، در کنار مرگ ایستاده است. هیچ چیز قابل پیشبینی نیست. بخش بزرگی از اتفاقات در خارج از کشور رخ میدهد. افرادی از بیرون تصمیم گیرنده هستند که شاید ۶۰٪ اختیارات را هم ندارند و فقط در شرایطی که فعل و انفعالات زیادی در حال رخ دادن است، مهرهچینی میکنند.
▪️صد البته تصویری که رسانهها از طالبان ترسیم میکنند دقیق نیست. حتی تصویر من و شما هم دقیق نیست. چون وقتی با رسانه روبهرو هستیم، تنها بخشی از واقعیت را میبینیم. هر رسانهای به فراخور سیاستها و امکاناتش تلاش میکند مشاهداتش را نشر دهد و ممکن هم هست که اخبار در این میان دستکاری شوند.
▪️ما خوشبختانه در دورهای زندگی میکنیم که برای دریافت اخبار میتوانیم منابع مختلف را بررسی کنیم و در نهایت قضاوت و داوری کنیم. امروز اخبار در کنترل و انحصار یک جریان نیستند. در ١٠، ١۵ سال گذشته منابع خبری متعددی ایجاد شدهاند و به نظر من تصاویر، دقیقتر در اختیار مردم قرار میگیرند. باید وقت گذاشت و اخبار را از زوایای مختلف بررسی کرد.
▪️یکی از اتفاقات اخیر، پدیده شهروند خبرنگار است که اگر کسی اطلاعات خوبی داشته باشد به راحتی و تنها با دسترسی به یک موبایل میتواند آن را منتشر کند. بحث وایرال شدن ویدئوها که در سالهای اخیر به وجود آمده است، اکثرا توسط کاربران غیرحرفهای بوده است. بنابر این هرکس در هر جبههای که حرفی برای گفتن داشته باشد و ابتکار عمل به خرج دهد، راه خود را پیدا خواهد کرد و مورد توجه قرار خواهد گرفت.
▪️وی در پاسخ به این سوال که از میان کشورهای منطقه و عربی و غربی، مواضع کدام کشور صادقانه است، گفت: این سوال پاسخ روشنی ندارد. در هر کدام از این کشورها دولتهایی آمده و رفتهاند که هر کدام سیاستهایی داشتهاند. در آنها دولت، تنها عنصر موثر نیست. یک کشور به مسائل، نگاه اقتصادی دارد و کشور دیگر نگاه نظامی. برای بررسی این امر باید اولا تاریخ دقیق داد و دوما مشخص شود که چه طیفی در آن کشور مدنظر است. چرا که هر طیفی دیدگاهی مخصوص به خود را دارد.
▪️وقتی برآیند رفتار کشورهای همسایه و غربی را نگاه کنیم، خط ثابتی وجود ندارد. بالا و پایینهای زیادی رخ داده است. چون افغانستان قابل پیشبینی نیست و دیگر کشورها مجبور هستند خود را با افغانستان هماهنگ کنند.
▪️در مجموع، هر رسانهای فلسفهای دارد و براساس یک تئوری خاص شکل گرفته است. چند اصل مهم در رسانههای خبری از جمله «بیبیسی» وجود دارد که عوامل، موظف به اجرای آن هستند:
۱- رسانه باید حافظ منافع عمومی باشد.
۲- اخبار باید صادقانه منتشر شوند.
۳- اخبار باید دقیق باشند.
۴- اخبار باید به صورت متوازن منتشر شود.
البته در این میان رسانههایی هم هستند که ادعا و عملکرد بیطرفانه ندارند.
▪️حوزه رسانه بسیار حوزه سیالی است که هر روزه جنجال برانگیز میشود. در حال حاضر رسانههای متعددی وجود دارند و نباید از قلم و رسانه ترسید. حتی اگر دیگران بدترین روشها را داشته باشند، شما رسانهای باشید که کار درست را انجام میدهد. ژانرها و بخشهای مختلفی میتوانند وارد رقابت شوند و اتفاقات خوبی را رقم بزنند اما سطح درک و فهم مردم را نباید دستکم گرفت.
▪️رسانهای که من در آن کار میکنم سیاستهای مشخصی دارد. لذا اینکه در محل کار، به ناچار کاری را انجام دهید که دلخواه شما نیست، هر روز اتفاق میافتد. من شاید از هر ۱۰ موضوع با ۳ موضوع مخالف باشم، ولی مجبور هستم. چون کار به صورت تیمی است. علت ماندن من در رسانهای که شاغلم، سیاستهای مشخص این رسانه است. من حتی درصورت مخالفت با رئیس بخش (به لحاظ حرکت در راستای سیاستهای ملی) میتوانم از انجام کار تمرد کنم و کار درست را انجام دهم. این رسانه هم مانند بقیه ایراداتی دارد و من نیز گاهی منتقد آن هستم.
▪️باید بررسی شود که چه مشکلاتی در افغانستان باعث سقوط کشور شد؟ حتی اگر رسانهها هم پوشش نمیدادند این اتفاق میافتاد. رسانه نمیتواند چشمش را به روی واقعیت ببندد. خطا از جای دیگری است ولی رسانه مورد مؤاخذه قرار میگیرد. سوال این است که آیا طالبان در طول ۲۰ سال گذشته رسانه قدرتمندی داشتند؟ رسانهها تا حدودی مؤثر هستند اما تعیین کننده نیستند.
▪️وی در پاسخ به این سوال که آیا ممکن است طالبان به رسمیت شناخته شوند، گفت: میخواهم روایتی از پشت پرده عنوان کنم. در نشستی در واشنگتن با حضور سیاستمداران آمریکایی به سه نکته پرداخته شده بود:
۱- مسئله خروج نیروها و توافق برای خروج سربازان
۲- محدود کردن حضور آمریکا در افغانستان به حضور سیاسی
٣- صحبت در رابطه با به رسمیت شناختن طالبان
سیاستمداران آمریکایی معتقد هستند خروج آمریکا از افغانستان با انتقادهای فراوانی روبهرو شد. لذا امروز تنها پیامد به رسمیت شناختن طالبان، انتقادات بیشتر خواهد بود. من بعید میدانم آمریکا در موقعیتی باشد که بتواند طالبان را به رسمیت بشناسد.
▪️ زمانی که اوضاع روابط آمریکا با کشوری دچار تنش شود، آمریکا دفتر «حافظ منافع» تشکیل میدهد. امروز با ایجاد دفتر حافظ منافع در کشور قطر میتوان رویکرد بلوک غرب را حدس زد که به رسمیت شناختن طالبان را به تعویق خواهد انداخت.
▪️در رابطه با بلوک شرق و چین اما اطلاعات زیادی ندارم. معتقدم اگر کسی چراغ اول را در این بحث روشن کند، ممکن است بقیه کشورها نیز چنین کنند. چین نگاهی کاملا اقتصادی به جریان افغانستان دارد. شاید به دلیل نیاز به لیتیوم که در افغانستان به وفور یافت میشود، با طالبان همراهی کند اما من اطلاعات دقیقی ندارم.
▪️اگر منظور از خروج آمریکا از افغانستان، خروج نظامی باشد؛ بله خارج شده است. اگر منظور خروج اطلاعاتی و امنیتی باشد، کسی نمیتواند پاسخ دقیقی بدهد و اگر منظور خروج سیاسی است، هنوز هم گاهی برخی سران درجه دو و سه آمریکایی به افغانستان رفت و آمد میکنند که در رسانهها هم مطرح میشود.
▪️من در جایگاهی نیستم که فعالیت دیگر رسانهها را ارزیابی و قضاوت کنم. هر رسانهای برای عملکرد خود دلایلی دارد. عملکرد هر جبهه و گروهی را باید منتشر کرد. واقعیتها از همین طریق روشن میشود. باید راوی واقعیات باشیم.
▪️من در جمهوری اسلامی پروژهای که خط مستقیم برای تطهیر طالبان داشته باشد را نمیبینم. زیرا هستند مراکزی مانند روزنامه جمهوری اسلامی که بر علیه طالبان صحبت میکنند.
▪️ارزیابی شخصی من این است که کشورهای همسایه دچار غافلگیری شدند. همچنان با گذشت چند ماه از روی کار آمدن طالبان، سردرگمیهایی وجود دارد.
حتی سیاستمداران افغانستان بارها موضع خود را نسبت به طالبان تغییر دادند. به نظر من این مسائل وابستگی زیادی به منافع فردی، ملی، سیاسی و ایدئولوژیکی هر کشور دارد.
▪️در سیاست سه گروه وجود دارند:
۱- رئالیستها که اعتقادات مردم برایشان بیاهمیت بوده و به دنبال عایدی اقتصادی هستند.
۲- ایدئالیستها که آرمانگرا بوده و مدافع دموکراسی و ارزشهای حقوق بشری هستند.
٣- کسانی که تاکید دارند باید هم تاریخچه را نگه داشت، هم منافع و هم آرمانها را.
▪️آرمانهای هر کشوری با کشور دیگر متفاوت است، همانطور که منافع ملی هر کشور با منافع کشور دیگر تفاوت دارد.
▪️در رابطه با جریان شهادت «فهیم دشتی»، شبکه خبری «بیبیسی» توضیحات مفصلی را در صفحات خود منتشر کرده است که میتوان به آنها مراجعه کرد. https://panjshirnews.com/vdcbufbzprhbw.iur.html
panjshirnews.com/vdcbufbzprhbw.iur.html
